Tạp chí nội thất độc lập · Tiếng ViệtGửi bài · [email protected]
Số VIITháng 11, 2026
Phong cách

Tối giản kiểu Nhật và wabi-sabi: dùng được bao nhiêu trong căn hộ

Thiết kế truyền thống Nhật Bản có sức hút lạ với người Việt, có lẽ vì cùng khí hậu nóng ẩm và cùng đề cao sự tiết chế. Nhưng áp dụng nguyên văn vào căn hộ chung cư thường cho kết quả gượng.

Phòng tiếp khách kiểu Nhật tối giản với vách giấy shoji, bàn gỗ thấp, ấm trà đồng và cành hoa đơn trong bình gốm
Minh họa vector của tòa soạn Copper Page, 20 tháng 9, 2026.

Một bạn đọc gửi ảnh phòng khách của bạn ấy: tường thạch cao giả bê tông, bàn trà bẹt, bình hoa cành khô, ba món gốm đặt đều trên kệ. Rồi hỏi: “Có phải wabi-sabi không?” Câu trả lời dễ hơn nếu chúng ta bắt đầu từ bản gốc, rồi mới hỏi điều gì chuyển được qua căn hộ Việt.

Phân biệt ba khái niệm hay bị trộn

“Phong cách Nhật” trong các bài trang trí thường trộn lẫn ít nhất ba thứ khác nhau:

  • Kiến trúc truyền thống Nhật Bản: nhà gỗ, cột chéo, mái dốc, sàn nâng, vách shoji, chiếu tatami. Đây là nhà, không phải căn hộ.
  • Chủ nghĩa tối giản Nhật hiện đại: từ những năm 1950 đến nay, với các kiến trúc sư như Tadao Ando, Shigeru Ban. Nhiều mảng trống, vật liệu thô (bê tông, gỗ, đá), chi tiết nhỏ nhưng chính xác.
  • Wabi-sabi: một khái niệm thẩm mỹ, không phải phong cách thiết kế. Chấp nhận sự không hoàn hảo, sự tạm thời, và vẻ đẹp của vật liệu già đi theo thời gian.

Mỗi phần có thể chuyển hoặc không. Cố gắng làm cả ba cùng lúc trong một phòng 18m² là nguyên nhân phổ biến nhất của cảm giác “gượng” mà chúng ta hay thấy.

Những gì chuyển được sang căn hộ Việt

Nguyên tắc để trống

“Ma” (間) trong tiếng Nhật là khoảng trống có chủ đích giữa các yếu tố. Trong một phòng khách, điều này có nghĩa là không nhồi kín các tường, không đặt mỗi mặt phẳng một món đồ, và chấp nhận một bức tường trống làm điểm nghỉ. Căn hộ Việt dưới 80m² gần như luôn được lợi khi áp dụng nguyên tắc này.

Tỉ lệ thấp

Đồ nội thất Nhật truyền thống thấp: bàn trà cao 30–35cm, ghế bệt không chân, tủ chạm chạy ngang không vươn lên cao. Trong căn hộ trần thấp (2,6–2,7m), chọn đồ thấp làm phòng trông cao hơn. Một bàn trà 28cm và ghế sofa thấp 40cm cho hiệu ứng rõ ràng.

Vật liệu tự nhiên, nhất quán

Phòng kiểu Nhật ít khi trộn quá nhiều loại vật liệu. Thường chỉ gỗ + giấy, hoặc gỗ + đá, hoặc bê tông + gỗ. Tránh dùng cùng lúc gỗ sồi tự nhiên, gỗ óc chó, laminate vân gỗ xám, veneer trắng và vải nhung – điều này phá vỡ cảm giác “một mặt bằng vật liệu”.

Góc nghỉ mắt

Tokonoma là một hốc tường nhỏ trong phòng Nhật truyền thống – nơi đặt duy nhất một cành hoa và một bức tranh cuốn. Bạn không cần làm hốc thật, nhưng ý tưởng “một góc trong phòng được dành chỉ cho một món đồ” rất chuyển được: có thể là một cái kệ hẹp với một bình gốm và một cành khô, hoặc một mảng tường trống với một bức tranh nhỏ treo thấp. Một là đủ.

Những gì khó chuyển

Shoji – vách giấy

Vách shoji nguyên bản dùng washi (giấy làm thủ công) căng trên khung gỗ mảnh. Ưu điểm: lọc ánh sáng rất đẹp, nhẹ, dễ mở. Nhược điểm trong căn hộ Việt: cách âm kém, dễ rách nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc thú cưng, và giấy washi gốc không dễ mua tại địa phương. Thay thế thường gặp là vách kính mờ hoặc vách gỗ rẻ với ô kính nhám – trông “Nhật” nhưng mất đi phần cốt lõi là ánh sáng xuyên giấy.

Tatami – chiếu lót

Tatami nguyên bản dày 55mm, kích thước tiêu chuẩn khoảng 90 × 180cm, làm từ cói ép và rơm. Trong khí hậu Việt Nam, dán tatami trực tiếp lên gạch hoặc sàn bê tông dễ gây ẩm từ bên dưới. Nếu muốn dùng, nên có khung gỗ nâng sàn 2–3cm với thông gió. Chi phí và thi công thường vượt xa lợi ích thẩm mỹ – lý do phần lớn căn hộ “Nhật” dừng ở sàn gỗ engineered màu sáng.

Phòng trà và ngồi bệt

Ngồi bệt (seiza) đẹp nhưng không phải cách ngồi tự nhiên của phần lớn người Việt trong sinh hoạt hàng ngày, nhất là khách đến chơi. Một “phòng trà” đẹp có thể không được dùng sau 6 tháng. Nếu bạn thích tinh thần đó, một góc với ghế thấp (zaisu) và bàn cao 35cm thực tế hơn.

Wabi-sabi: dễ hiểu nhầm nhất

Trong tiếng Nhật, wabi-sabi gắn với trà đạo và thiền Nhật (Zen), không phải với thiết kế nội thất. Nó không có nghĩa “đồ cũ trông cổ”, cũng không có nghĩa “bê tông thô và cành khô”. Gần đúng hơn: chấp nhận một vật liệu thật già đi tự nhiên, không che giấu vết, không cố gắng làm cho nó trông mới mãi. Một chiếc bàn gỗ sồi có vài vết xước là wabi-sabi. Một chiếc bàn nhựa giả gỗ “phong cách wabi-sabi” thì không.

Áp dụng khả thi vào căn hộ Việt:

  • Chọn vật liệu già đi đẹp: gỗ sồi, gỗ tần bì, da bò thuộc thực vật, gốm nung không men hoàn toàn, vải lanh pha bông.
  • Tránh vật liệu bạc đi xấu: laminate giả gỗ rẻ, da PU, vải polyester bóng, nhựa cứng.
  • Không mua “đồ wabi-sabi” mới làm giả vẻ cũ. Hãy mua đồ tốt và để nó cũ theo bạn.

Thông tin nền về chủ đề này có trong bài Wikipedia tiếng Việt về wabi-sabi, dù phần tổng hợp vẫn còn ngắn.

Một bản dịch dễ sống

Một căn hộ Việt tiếp cận tinh thần Nhật tối giản không cần shoji và tatami. Nó có thể là: tường trắng ngà, một mảng gỗ tự nhiên dán veneer ở kệ tivi, sàn gỗ engineered tông mật ong, một ghế sofa thấp màu be, một bàn trà gỗ cao 30cm, một cành hoa trong bình gốm thô, một tranh nhỏ treo không chính giữa, và rất nhiều mảng tường trống. Đèn ấm 3000K, không gắt. Mùa mưa, phòng này cũng không có gì để lo mốc hay hỏng – đó là cách bản dịch khác bản gốc: nó phải sống được ở Việt Nam.